कॉलेज कट्टा ......

कॉलेज जीवनाला आयुष्यातील सोनेरी दिवस म्हंटले जाते. इथेचे तुम्ही लाईफ खरी एन्जोय करता. शाळेतले नियम इथे शिथिल झालेले असतात, नवीन नवीन फॅशनच्या कपड्यांनी शाळेच्या गणवेशाची जागा घेतलेली असते, दिवसाचा बराचसा वेळ क्लासरूम पेक्षा कॅन्टीनमध्ये नाहीतर लाईब्ररीत जात असतो, अनेकवेळा इथेच सर्वांना जीवनातले लॉंग-टर्मचे मित्र मिळतात, काहीना त्यांचं प्रेम इथेच मिळतं वगेर वगेरे. पण इथूनच तुमच्या प्रोफेशनल लाईफचा पाया रचला जातो. त्यामुळे जितकी हि लाईफ एन्जोय करायची असते तेवढीच भविष्याच्या दृष्टीने महत्वाची असते आणि याच व्दिविदा मनस्तीतीत बरीचशी मुले असतात. की, कॉलेज लाईफ एन्जोय करू कि फक्त आभ्यास करू. कारण दोन्ही गोष्टी बॅलन्स करण थोडंस अवघडच असत. फारच थोड्यांनाच ते जमत. मी माझ्या कॉलेजच्या जीवनात अणूभवलेल्या काही मजेशीर गोष्टी म्हणजे मित्राला त्याच्या आवडत्या मुलीने नुसते त्याच्याकडे पाहून हसलेल्याबद्दलची पार्टी घेणे, लेक्चरला एका वेळेस दोन-चार मित्रांची हजेरी लावने, क्लास मधल्या मुलींची वही पाहून काहीही न समजले तरी असायमेंट पूर्ण करणे. लेक्चर चालू असताना फ़क़्त तिच्याकडेच पाहणे, तिच्याकडून घेतल्येल्या वहीत तिच्या वहीतील सुंदर अक्षर पाहून ‘हे इतकं सुंदर अक्षर तुझ्यासाठीच काढलंय रे’ असा समज करून घेणे, तिच्या डोळ्यातील भाव वाचायचा प्रयत्न करणे, तिने घातलेला ड्रेस हा फ़क़्त मला तो रंग आवडतो म्हणूनच असा समजून घेण, तिने तिच्यात जाणीवपूर्वक केलेले बदल समजावून घेणे, उगाचच काही नसताना दोघात काहीतरी चाललेय अशी अफवा उठवयाची, आदल्या दिवशी बघितलेल्या क्रिकेट मॅचवर वर्गात सगळे मिळून गप्पा मारणे, मित्रांबरोबर कट्ट्यावर बसून वेळ घालवणे, चॉकलेट डे ला सगळ्यांना चॉकलेट देणे, फ्रेंडशिप डे ला कुठल्याही मुलीकडे बिनधास्त फ्रेंडशिप मागायची, वेलनटाइन डे ला एकट्यातच का होईना तिला प्रपोज करणे, आपल्या वर्गाने कॉलेजची मॅच जिंकल्यावर, ग्यादरिंगला बेधुंद होऊन नाचणे, traditional डे ला मावळ्यांचा, पेशव्यांचा वगेरे ड्रेस घालून नवीन इतिहास घडवणे, मित्रांच्या वाढदिवसाला रात्री बाराला उठून SMS पाठवणे, पुरं सेमिस्टर झोपा काढून ऐन exam च्या वेळेस रात्रभर जागून अभ्यास करणे, पेपर लिहिताना सुद्धा तिला मागे वळून पाहणे, तिच्या तोंडावरचे भाव आपल्यात सामावून घेणे, शेवटचा पपेर झाल्यावर कॉलेजभर दंगा धुडगूस घालणे, एवढं करूनही फर्स्टक्लास मध्ये पास होणे. ह्या सर्व गोष्टी तुम्ही पण अनुभवलेल्या असतीलच. कॉलेज, म्हटलं की डोळ्यासमोर येते ती कॉलेजची इमारत, आपला वर्ग, वर्गातील बेंच, ब्लॅकबोर्ड, कॉलेजचे कॅन्टीन, पार्किंग लॉट, लॅब, लाईब्ररी वगैरे वगैरे. आणि “ती”. पण कॉलेजची शान म्हणजे आपल्या सर्वांच्या हक्काचा कॉलेज कट्टा. जसा बाजार भरतो तसा हा कट्टा पण भरतो. गोंगाट, गोंधळ, वादावादी, भांडणं, प्रेम, मदतीचा हात, इमोशनल ड्रामा याकरिता कॉलेजचा कट्टा भलताच प्रसिद्ध आहे. पण हा कुठे भरतो माहीत आहे? कॉलेजच्या ग्राऊंडवर, आपल्या वर्गात ऑफ लेक्चरला, वर्गाच्या बाकावर किवा कॉलेज कॅन्टीन मध्ये. बोलें तो कॉलेज कट्टा भरायला कुठलाच मुहूर्त लागत नाही. कॉलेजमधील सगळ्यात आवडती जागा कोणती, असा प्रश्न विचारला, तर कोणताही विद्यार्थी कट्टा असेच उत्तर देईल. आमचा कॉलेज कट्टा म्हणजे कॉलेजच्या गेटच्या बाजूला असलेल्या गार्डनमध्ये मांडून ठेवलेले बेंच. त्या कट्ट्यामध्ये असे असतेच काय, की ज्यामुळे तो इतका लोकप्रिय व्हावा? याचे उत्तर बहुधा विद्यार्थीच देऊ शकतील. मुलांच्या जडणघडणीतला, अडीअडचणींचा, गप्पांचा, मजा-मस्तीचा महत्त्वाचा साक्षीदार कट्टाच असतो. याच कट्ट्यावर गप्पांचे फड रंगतात, भांडणंही रंगतात, मग समजुतींचा खेळही तिथेच रंगतो. कॉलेजच्या कट्ट्यांवरच पिकनिकचे प्लॅनिंग होते, पार्टीची तयारीही तिथलीच. मग हळूहळू कट्टा ही ओळख बनून जाते. कॅन्टीन मध्ये हरवण्याची मजा, लेक्चरला मारलेल्या दांड्या, गंमतीने काढलेल्या खोड्या, कारण नसताना केलेली भांडण, एकमेकांना चिडविणे, पिकनिक चे किस्से हे सर्व या कट्याने पहिलेले असते. हा कट्टा निर्जीव असला तरी त्यावर घालवलेले क्षण मात्र जिवंत असतात. कॉलेज कट्ट्यावरच्या गोष्टी पासून कुणी सुटले असे कधी झाले नाही. नव्या विद्यार्थ्याच्या चर्चे पासून ते एखाद्या प्रेमप्रकरणाचा झालेला किस्सा, राज ठाकरेंपासून ते अभ्यासाच्या चर्चा कट्ट्यावरच रंगत असतात. याच कट्यावर मला माझ्या वर्गातील मुलांची प्रेमप्रकरणे समजली. इथे प्रतेकजण कुणाच्या-ना-कुणाच्या नावाने ओळखला जाई. मी म्हणजे या सार्‍यांचा एक व्यासपीठच बनलो होतो. प्रत्येकजण आपली प्रत्येक गोष्ट माझ्याबरोबर शेअर करीत असे. त्याशिवाय आमचा एकही दिवस गेला नाही. असाच एखादा प्रसंग आला की हसता-हसता एक-मेकांना टाळी देण्यात मजा काही औरच असते. येवढं असूनही मी मात्र या सगळ्यात खूप वेगळा होतो. मित्रांबरोबर गप्पा मारता-मारता नकळत कशाची तरी जाणीव व्हायची, कोणाचीतरी चाहूल लगायची, मग मित्रांना कासातरी कटवत, “हा आलो रे जाऊन” असं म्हणत या कट्ट्यावरून मागे फिरायचो,“ ते कशामुळे? ते काय होत? मला माहीत नाही”. पण ते जेकाही होतं खूप चांगलं होत, कारण त्यामूळेच चांगलं काय? वाईट काय? याची जाणीव मात्र नेहमी व्हायची. आता तुम्ही म्हणाल कि कॉलेज कट्ट्यावर फक्त टिंगल टवाळ्याच करतोस का? तर असे नाही हा.. अभ्यास देखील करतो. वर्षभर गप्पांनी रंगलेला कट्टा परीक्षेच्या काळात नोटस, बुक्स, झेरोक्स आणि विद्यार्थी अश्यांनी कॉलेज कट्टा अभ्यासमय होऊन जातो. एखादा पक्षी ज्याप्रमाणे झाडाच्या सावलीत विसाव्यासाठी येत असतो. त्याचप्रमाणे विद्यार्थी या कट्ट्यावर एकत्र येत असतात. आपली सर्व सुख दुख इथेच एकमेकांना सांगतात. वर्षानुवर्ष एकच कट्टा असतो. मात्र त्यावर असणारे कॉलेज कट्टेकरी वर्षानुवर्ष बदलत असतात. परंतु विषय मात्र तेच असतात. हा असा कट्टा प्रत्येकाच्या जिव्हाळ्याचा असतो. कॉलेज आमची दुनिया, कट्टा आमचा पत्ता या पत्त्यावरती आमचा क्लास, आमचा श्वास, मैत्रीची सुरवात, दुष्मनीचा दावा कट्ट्यावरतीच. बोलतो आम्ही, भांडतो आम्ही कट्ट्यावरती, नडतो आम्ही, तोडतो आम्ही कट्ट्यावरती, प्रेमात पडतो प्रेमात वाहतो कट्ट्यावरती मस्तीत राहातो नादात जगतो कट्यावरती, जीवन फुलवतो आयुष्य सजवतो कट्ट्यावरती कॉलेज कट्टा, माझा कट्टा, आमचा कट्टा, नाद हा कट्याचा, कट्ट्यावरचा नाद आमचा. परीक्षेची नोटीस ऐकतो कट्ट्यावरतीच. लेक्चर ऑफ कळते कट्ट्यावरतीच, रिझल्ट उघडतात कट्ट्यावरती, इज्जत निघते, इज्जत मिळते कट्ट्यावरती. नापास होउन यायला इथे नसते कधी बंदी, वेगळी भाषा असते इथली वेगळे असतात कायदे, सिनीअर्स बरोबर चकाट्या पिटायचे असतात इथे फ़ायदे, अभ्यासाच्या विषयाला मात्र इथे नेहेमीच बंदी असते हिरवळीचा विषय मात्र इथे सगळ्यांच्या जीव्हाळ्याचा. प्रत्येक कॉलेजबाहेर एक कट्टा असतो कॉलेजला सुट्टी लागल्यावर मात्र हा कट्टा एकटाच पडतो. या कट्ट्याच्या जगातून बाहेर पडायची इच्छा का होत नाही? याचे उत्तर मला सापडलेले नाही. आणि सापडूही नाही शकत असचं वाटत. त्या कट्ट्याने दिलेल्या बऱ्यावाईट अनुभवांची शिदोरी घेऊन भविष्यात पाऊल ठेवायला विद्यार्थी तयार होतात. मग सुट्टीत कधीतरी त्या कट्ट्याची आठवण झाली, की मित्रांना फोनाफोनी होते आणि गप्पांच्या मैफलीत कधी त्या कट्ट्यावर जाऊन बसतो, ते कळतही नाही. म्हणून म्हणतो आयुष्यात एकदा तरी हा कॉलेज कट्टा अनुभवावाच. नाहीतर हे दिवस निघून गेल्यावर तुम्ही नक्की म्हणाल की, यार फक्त करियरचा विचार करताना कॉलेज लाइफ कुठे तरी एन्जोय करायच राहून गेल कि काय? मात्र सेमिस्टरचा रिझल्ट बघितल्यावर आमच्या मनाची अवस्था काहीशी अशी असते. ” आपला मित्र नापास झाल्यास जरा दु:ख होत आणि मित्र फर्स्ट क्लास मध्ये पास झाल्यास जरा जास्तच दु:ख होत ”.

Vaibhav V. Kudtarkar

S.Y.B.A.,

SRM_KDL-2014-15